Đậm đà mắm hớt...

            Vòng quay ngày tháng đã dịch sang một năm mới. Nhưng tiết trời thì vẫn đang Đông ẩm ướt và rét căm căm. Gian bếp quê "xây" bằng đất nện rơm chợt như hẹp lại phảng phất hơi ấm tàn tro rơm phơi nỏ bay loạng choạng trong mờ ảo phập phù ánh lửa. Nội cời tro vừa thổi phù phù vừa rê nồi cơm vần bên ông đầu rau ra chiếc rế làm bằng rơm bện nói vọng qua ô cửa sổ nhỏ xíu nối với nhà trên : "Ăn cơm mắm với nội một bữa nghe con...".

          Một làn hơi nước bốc lên thơm phức. Bên trong nồi cơm nhỏ trắng tinh lờ mờ hiện ra một cái chén đất bên trong đựng một thứ nước vàng sẫm hơi đục. Nội đưa tay khỏa làn hơi nước nhón cầm chén đất bê ra. Chén nước vàng sẫm sóng sánh phả lên mùi thơm khê đậm biển khơi. Lúc này tôi mới nhìn rõ trong ấy có dăm bảy lát ớt xanh thái mỏng lừng khừng nghiêng ngả như thể chén nước sánh đặc hơn bình thường... "Mắm hớt đó con. Không chanh không mì chính nhưng chan cơm nóng là ăn không muốn đứng dậy đó nghe...".

          Nội múc một muỗng nước mắm sóng sánh vàng rưới đều lên chén cơm nóng hổi trên tay tôi. Chỉ có mùi thơm quê kiểng pha tạp giữa vị ngọt của gạo trắng với vị mặn đậm đà chưa được thanh lọc dậy lên nhưng tôi nghe như có tiếng "xèo" vang lên tựa như ai vừa tưới nước lên thanh thép nóng. Tôi và cơm cảm nhận gần như đồng thời và trọn vẹn vị ngọt của cơm vị mặn hoang sơ của mắm chút cay tê thơm nồng của ớt xanh bãi bồi và hơi nóng râm ran khắp trong vòm miệng trong khi cánh mũi phập phồng thít một hơi dài... Khác hẳn các thứ nước mắm đóng chai khèn nắp vàng lẹm một màu công nghiệp muốn ngon phải pha thêm nào tiêu nào tỏi nào mì chính nào chanh nào đường... Mắm hớt xấu mã hơn nặng mùi hơn nhưng đậm đà   ăm ắp hơi vị biển khơi   vị mặn gần như cô đặc nhưng sau khi trôi qua cuống họng lại có cái hậu ngọt bùi ngây ngất. Nó không cần và cũng rất không nên pha thêm gia vị nào khác ngoài ớt xanh thái mỏng. Ngày đông tháng giá nếu ngại chạy chợ hay e dè vì nỗi ám ảnh của cái gọi là "gạo châu củi quế" mắm hớt có thể thay thế cao lương mỹ vị. Mà ăn mắm hớt thú vị nhất là ăn khi cơm còn nóng giữa mùa đông có mưa lất phất hoặc giữa cái lạnh rơi rớt khi tiết trời đương xuân. Ngồi ăn trong tư thế co ro càng hay. Vừa ăn vừa hít hà thi thoảng đưa mắt nhìn ra khoảng sân nhà bảng lảng trên nền đất ẩm vừa rựng lên những chúm hoa vàng ấm áp của khóm vạn thọ sẽ cảm nhận được một điều gì lạ lắm dâng lên trong lòng... Mà ăn Tết với mắm hớt xem ra cũng "có duyên" ghê lắm. Bởi nó không chỉ thay thế mà còn có thể kết giao rất tốt rất hợp cùng cao lương mỹ vị. Thịt heo luộc rau mầm bóp chua bánh chưng bánh tét... mà chấm mắm hớt hương vị sẽ càng nồng càng đượm. Sẽ thấy hơi xuân hơi Tết ở "thì hiện tại" ngây ngất hơn ấm cúng hơn đậm chất Việt hơn !...

          Quê tôi ở xa biển nhưng hầu như nhà nào cũng làm mắm hớt chủ yếu để ăn trong mùa đông. Đầu mùa cá cơm cả làng kéo nhau xuống tận biển đón những chiếc ghe bãi ngang vừa cập bến mua từng thúng cá cơm óng ánh chỉ bạc chưa dội nước ngọt muối ngay tại bãi rồi mới chở về. Vị biển không hề phai lạt... Muối chừng ba tháng trên lớp mặt vại mắm sẽ rựng lên một lớp nước vàng sẫm đùng đục mỗi lúc một dày hơn. Lấy chiếc muỗng bằng gáo dừa hớt nhẹ từng tí một đổ vào chai để dành. Cứ mươi ngày nửa tháng lại "hớt" một lượt cho đến khi xác mắm rữa ra hoàn toàn thì đất trời cũng vừa chuyển vào đông... Nếu muốn lấy "mắm nhì" để nêm canh kho cá chứ không phải để ăn tươi có thể lấy xác mắm ấy nấu như cách nấu nước mắm thông thường...  

          Mắm hớt xấu mã và hơi nặng mùi nhưng cái sự đậm đà thì không chê vào đâu được. Vì thế mà nó là thứ khó quên thừa sức để đánh thức cả vị giác và xúc giác con người nhất là vào những ngày đông tháng giá hay trong cái se lạnh ngọt ngào đầu xuân khi quây quần bên mâm cơm trắng đơn sơ thanh đạm trong gian bếp quê nồng nàn hương rơm hương đất...

medepnhatnha

undefined

Hungbmt

Chưa biết thực hư thế nào nhưng đọc qua bài viết này của bạn thấy cũng hấp dẫn đó.