Và "nghìn sau hạnh ngộ"...

By phan chín

 

Khi viết về một người vừa qua đời nhất là với người có duyên nợ với văn chương người ta hay đem tác phẩm của người ấy ra xem có chi tiết nào mang tính linh cảm về cái chết hay không. Tôi không tin lắm cái kiểu vận thơ vào mệnh người. Nhưng khi lần đọc lại thơ của Đặng Ngọc Khoa sau khi anh đột ngột lìa bỏ "cõi tạm" ở tuổi 53 tôi vẫn không khỏi ám ảnh cái gọi là linh cảm. Trong một bài thơ có tên là "Bốn câu" anh viết:

Chưa bình minh đã hoàng hôn

Đời tôi chính ngọ bồn chồn thân tâm

Nổi chìm một nửa trăm năm

Chân chưa vạn dặm ai thầm gọi tôi?

          Khi mới làm xong và trình làng bài thơ này bạn bè anh đều nghĩ tiếng gọi xa xăm ấy là từ sâu thẳm trái tim đa mang của anh là tiếng nói tâm tình của người cả nghĩ. Nghĩa là mọi người đều đọc bằng sự cộng cảm không chút "suy diễn" như bây giờ... Cũng vậy trước đây khi đọc những câu thơ dưới đây của Đặng Ngọc Khoa không ai hình dung ra ở đấy chất chứa những âm vang thảng thốt dùng dằng như tiếng còi tàu trước giờ vào ga cuối: "đời thương/ còn có bao ngày/ cắc cớ nhé/ chớ đọa đày/ nhau chi// rượu cạn li/ gió biệt li/ nghìn sau hạnh ngộ/ vân vi đàn cầm..." (Vân vi đàn cầm). Những tâm sự khắc khoải có phần cay đắng như thế này còn xuất hiện ở một số bài thơ khác của anh. Tất nhiên khi ấy không ai cảm thấy ở chúng có chút gì để gọi là "bất thường":

Không dưng có những lúc không dưng
Ánh nhìn lặng lẽ hồn rưng rưng

Trần gian đẹp quá nghìn sau nhé

Hãy nói dùm tôi những ngập ngừng...

                                                  (Nhớ miền Tây)

Nhưng trên hết trong gia tài thơ không nhiều mà Đặng Ngọc Khoa để lại gợn lên rõ nhất vẫn là nét bay bổng nghệ sĩ những thao thức nghĩa tình và cùng với đó là những đa mang nặng trĩu nghĩ suy. Anh không phải là người chỉ biết sống cho riêng mình nên thơ anh luôn mở ra với mênh mang. Mênh mang mà đọng mà lắng mà hiển hiện những thông điệp mạch lạc. Mênh mang mà "thời sự" và đau đáu trong từng mạch tư duy:

Chúng ta sống trong thế kỷ buồn
Bao người yêu nhau không nhìn về một hướng

Khủng bố và sóng thần

khói đen và stress
Giữa bóng đêm nghi kỵ của con người

(Thơ viết trên điện thoại)

Là người từng phải nếm trải nhiều cay đắng đời thường song thơ Đặng Ngọc Khoa vẫn hồn nhiên trong nguồn mạch hồn hậu vốn có của thi ca chứ không oán trách. Và hơn thế rất nhiều lúc anh đã để cho thơ mình chảy về phía cuộc đời bằng những sẻ chia kiêu bạc mà rất mực chân tình.

Ta thương những thằng không hộ khẩu

Ra đi như nguyện chẳng quay về

Sao có đêm cầm câu tiễn biệt

Thở dài chi tiếng của rừng khuya...

(Hòa Sơn từ biệt khúc)

Không hề kêu đòi dọn cho mình một chỗ đứng nhưng thơ Đặng Ngọc Khoa vẫn luôn có được vị trí cần thiết và tương xứng trong những miền tri cảm lộng lẫy. Anh được biết đến nhiều nhất và rõ nhất với tư cách là một nhà báo. Nhưng kể từ bài thơ đầu tiên được in trên Tạp chí Đất Quảng cách đây hơn 30 năm thơ anh đã được nhiều bạn bè và người yêu thơ lưu vào sổ tay. Khi anh nằm xuống nhiều người đã không khỏi ngạc nhiên khi biết nhà thơ Đông Trình còn giữ một bài thơ của anh cách đây 18 năm (bài "Đa mang" trong đó có những câu khá "cổ điển" như: "Đừng khóc nữa em anh về xa/ Gối đầu trên cỏ nghĩ quê nhà/ Làng anh mọc dưới ngôi sao ấy/ Em có bao giờ ngóng sao sa?")... Những năm sau này khi công nghệ mạng lên ngôi thỉnh thoảng Đặng Ngọc Khoa đưa thơ mình lên blog cá nhân và đường link của hầu hết những bài thơ lẻ tẻ này đã được nhiều người truyền gửi cho nhau. Bài thơ "Ngày của mẹ" dưới đây là một trường hợp như vậy:

Nhớ mãi
bản tin ngày nào

con viết

Mẹ không còn để đọc

Trong khung cáo phó

Mẹ ơi!

(Ngày của mẹ)

          Bình thường Đặng Ngọc Khoa hoạt một cách ồn ào. Nhưng trong những góc riêng của đời mình trong những góc riêng sâu lắng với thơ anh lại là người luôn trăn trở đa mang. Anh từng thắt ruột trước những trò rởm trước những "cơn buồn nôn không đến từ trời/ khi chúng vận complet cà vạt" (Hội hoa buồn). Không dưới một lần anh cảm thấy cô đơn "như một cột buồm" (Cho một ngày buồn). Anh từng một mình lưu lạc "loay hoay không biết tháng ngày" (Mida thơ). Và anh cũng đã từng hét lên thao thiết không chỉ với những miền quê yêu thương mà còn với cả cuộc đời dài rộng ngoài kia:

Không thể khác khi gọi Vu Gia
Nắng xiên khoai mình anh trở lại

Đồng bãi xanh tràn em xa ngái

Giọt lệ thầm

rớt xuống

chiều xa...

(Vu Gia không thể khác)

          Bây giờ Đặng Ngọc Khoa đã nằm xuống mãi mãi! Nhưng hình bóng anh và thơ anh vẫn đang hiển hiện giữa cõi thực. Thơ anh đang được bạn bè tập hợp để in thành tập. Tên anh vẫn đang được lưu trong những cuốn "danh bạ thơ" được nhắc đến trong mỗi ngày thơ. Và tất cả vẫn chờ đợi nhau ở những miền hạnh ngộ!...

More...

Ký ức

By phan chín

Em không cùng tôi ở lại với cơn mưa
để nỗi buồn rêu lên xanh ký ức
hoang vu bến sông cỏ lau rưng rức
ngày con sáo sang ngang
tôi đi tiễn chính mình


Em không cùng tôi đi hết những cánh đồng
để ngọn gió ơ hờ không hát nữa
thì con gái mơn mởn tươi đời lúa
đêm chưa kịp đơm bông
ngày đã vội mùa màng


Em không cùng tôi...
để dang dở con đường
bụi khuất lấp giấc mơ xanh hoa cỏ
dò dẫm lối yêu chợt lạc về lối nhớ
tôi vấp phải mình đau nhói phía trái tim
tôi vấp hoàng hôn ngã về phía không em
tôi vấp ban mai gặp rưng rưng mắt lá


Xưa con sáo sang ngang
có cuộc tình hóa đá
Em không cùng tôi đi hết những chân trời...

More...

Lục bát rời

By phan chín

 

Lục bát rời



1.

Đất trơ gốc rạ tảo tần

Quê nghèo khắc khổ phơi gân sống cày

Cho con thóc chắc gạo đầy

Mẹ ngồi nhóm hạt lép cay khói chiều!



2.

Biết là cổ tích hết thiêng

Buồn tình chị vẫn gửi duyên lên chùa

Trải bao mõ sớm chuông trưa

Một ngày hé cửa ra ngoài... Buồn hơn!



3.

Và khi chiều cạn hết ngày

Bàn tay lại nắm bàn tay bần thần

May hương dủ dẻ còn ngân

Để xa xăm níu lại gần nỗi quê...

                                     

More...

Nhớ nắng

By phan chín


         Đang giữa mùa hè với ngồn ngộn ánh nắng mặt trời vậy mà tôi nhớ nắng. Vâng một nỗi nhớ có thật. Đôi lúc nó vỡ òa ra giữa khoảng lặng của ưu tư. Đôi lúc nó chập chờn lẩn khuất sau những buồn vui bất chợt sau những toan tính đời thường...
      
      Mẹ sinh tôi ra dưới nắng quẳng tôi ra nắng để học triết lý cỏ cây mà lớn nên người. Nắng khuyên tôi hãy tự hào về những mảng da sạm đen. Ừ thì cứ như đất vậy mà hay - vật vã với nắng để ấp ủ trong lòng mình sự sống. Cứ như cỏ cây vậy mà hay vươn lên đâm toạc khoảng không bao la hân hưởng ánh mặt trời và hát khúc sinh sôi... Nhưng rồi tôi không như đất như cây được. Tôi chạy trốn ruộng đồng chạy trốn nắng để nấp vào những khối vuông tiện nghi và máy lạnh. Để từ đó sau lớp kính màu tôi thấy nắng khi thì đỏ quạch khi thì vàng ệch đến khủng khiếp. Tôi tự thỏa mãn với những gì mình đang có. Tự huyễn hoặc mình với cái gọi là nỗi nhớ.


HOA

      Cha tôi mẹ tôi anh chị tôi... chưa ai được ngồi phòng máy lạnh. Họ nhìn nắng cảm nhận về nắng bằng tất cả sự chân thành khắc nghiệt. Và cũng chưa bao giờ họ cho nắng đổi màu sau những lớp kính râm. Họ như đất như cỏ cây nhẫn nại dưới nắng một cách lãng mạn. Để rồi mỗi khi vào bữa cái mùi nắng khê nồng trên da thịt họ trở nên ngạt ngào thơm trong những hạt cơn dẻo trắng tinh.


      Tôi ngồi phòng máy lạnh đôi lúc ăn cơm trong phòng máy lạnh. Tôi thỏa mãn với mình không một chút hồ nghi. Đến nỗi   muốn có hạt mồ hôi phải tìm đến với những phòng tắm hơi tự co giật và hành hạ mình. Hạt mồ hôi của tôi không phải là hạt mồ hôi của nắng. Càng không phải là mồ hôi của những nhọc nhằn. Vì thế một cách vô tình tôi đã không nhận ra được vị đắng trong những hạt cơm trắng tinh như ngọc.


      Mẹ sinh tôi ra dưới nắng mong tôi học triết lý cỏ cây mà lớn nên người. Vậy mà tôi đã trốn chạy cố tìm mọi cách để biện minh rằng nắng là nghiệt ngã. Để rồi sau đó có một người con gái bảo tôi rằng tôi đang khô đi dưới ánh mặt trời. Rồi em đi biệt. Và nắng mênh mang hơn !...


      Ừ tôi đang khô đi trong day dứt nỗi nhớ. Nhớ nắng và nhớ một người con gái có tên trùng tên mùa của nắng.

More...

Và khi rời Huế...

By phan chín

 Trong nồng nàn hương cỏ

Giữa rì rào thông reo

Bờ môi em nắng ấm

Ngự Bình quên sang chiều


Xõa ngang vai ngày Huế

Nghìn sợi xanh tóc thề

Gió thì thầm đắm đuối

Lời hẹn hò sơn khê


Hỏi làm chi trời đất

Huế trầm tư kiệm lời

Cứ nhìn sâu vào mắt

Tình theo về tinh khôi

HUE

Mình không lên Thiên Mụ

Sợ lời nguyền chia ly

Cùng xuôi về Vỹ Dạ

Nghe mùa lên xanh rì...


Vậy mà khi rời Huế

Môi còn hằn dấu môi

Mắt còn sâu trong mắt

Sao tình về xa xôi?...

More...

Địa chỉ tình yêu

By phan chín

 Cuối con đường ấy còn một ngôi nhà

Cửa vẫn mở mà người đi vắng

Tiếng bước chân quên gửi hồi âm trên phiến ngõ buồn

Những lùm cây xanh không lời

Những chiếc chậu không hoa mang nỗi cô đơn tròn vành vạnh


Sau những cuộc chu chuyển không định trước

Người đã trôi về đâu đó giữa miên man phố giữa lớp lớp những ngôi nhà chật chội trầm ngâm sau nhiều lần cửa

Nụ hôn vụng về trên tóc có kịp về theo?

Đóa môi run run có còn vang động có còn thầm thì có còn khao khát có còn nhẩm lời tình muộn đẹp và buồn như những gương mặt trễ tàu?

Ngôi nhà xưa cửa vẫn mở mà tình đi vắng

Thư tình tìm ra địa chỉ mà không tìm được tay người


Không tìm thấy nắng

Ngày gieo mình vào đêm

vớt vát những tia sáng lạnh lẽo của muôn ngàn vì sao xa tít

Huyễn dụ mình rằng giấc mơ nhiều khi là điều có thực

Không thấy bóng người

Ngôi nhà xưa vẫn mở cửa mắt chờ dù biết những hẹn hò đã vĩnh viễn khép lại khi con tàu đón người rời ga mang theo ánh mắt tiễn đưa câm lặng


Những bức thư tình không tìm được tay người

Lời yêu vỗ về thất lạc!...

More...

ĐỪNG ĐỢI CƯỜI MỚI CHỤP!...

By phan chín

Một trong những tờ báo hàng đầu về xúc tiến thương mại và dịch vụ - tờ Saigon Tiếp thị số ra ngày 18-2-2008 có giới thiệu bộ máy ảnh kỹ thuật số Optio M50 của hãng Pentax với một tính năng rất đặc biệt: Máy chỉ bắt ảnh khi tất cả những người được chụp cùng cười! Tôi không cho là họ nói quá vì chính tôi đã từng sở hữu một chiếc máy ảnh kỹ thuật số biết biểu lộ cảm xúc đấy thôi: Mỗi lần bấm xong một tấm ảnh nó lại kêu lên hai tiếng "Ố ồ..." khoan khoái và vui nhộn. Vậy thì với trình độ công nghệ mỗi ngày một tinh vi hiện đại hơn việc chế tạo ra chiếc máy ảnh biết nhắc người được chụp "cười lên nhé một hai ba... chụp" kiểu như thế là điều hoàn toàn có thể.

Nhưng tôi không khỏi băn khoăn khi sau đó lôi ra mớ ảnh cũ do mình chụp hoặc mình là một trong những người được chụp. Không phải ai trong ảnh cũng cười không phải tấm ảnh nào cũng có người cười. Ngay như ảnh kỷ niệm còn có tên là ảnh chơi là loại ảnh thuộc hàng "tươi" nhất vẫn có những nét ủ dột lẩn khuất. Nhiều cô gái khi vừa biết mộng mơ thường đi chụp ảnh chân dung (phòng hờ khi có người yêu thì... tặng làm kỷ niệm?) nhưng hiếm khi cười vì các cô thích mình có vẻ... lãng đãng hơn với đôi môi khép ngoan hiền ánh mắt nhìn xa xăm như buồn như đợi. Còn các chàng trai thì thích đóng bộ đeo kính râm sắm mặt ngầu đội mũ lệch chụp một cái cho... ra dáng đàn ông. Thậm chí trong mấy tấm ảnh chụp đám cưới của cô bạn cùng lớp thuở nào cũng có ít nhất một người đăm chiêu như đang cố nén tiếng thở dài đứng giữa đám người tươi tắn được trang sức bằng những nụ cười được lập trình sẵn...
DUNG DOI CUOI MOI CHUPDUNG DOI CUOI MOI CHUP
Nếu đợi  đối tượng cười mới chụp thì làm sao có được những bức ảnh thế này?

Trong mớ ảnh tôi chụp dọc đường làm báo càng có ít cái có người được chụp đang cười. Do đặc thù riêng của công việc được phân công tôi thường hướng ống kính về phía nỗi buồn. Đó là những cô bé cậu bé bị ảnh hưởng chất độc da cam/dioxin méo mó hình hài và co quắp thân phận sống mà không biết mình đang sống. Thậm chí rất có thể khi nghe tin những người có lương tri trên toàn thế giới đã và đang kêu đòi công lý cho họ chưa chắc họ đã biết nở một nụ cười để tri ân và an ủi chính mình... Đó là những người mẹ người vợ người chồng người cha mấy chục năm sau khi chiến tranh kết thúc mới tìm được hài cốt của người thân. Ngày "đoàn tụ" họ mừng vui khôn xiết nhưng cái nở ra trên gương mặt không phải nụ cười mà là nước mắt... Đây đó lại có những con người chẳng may bị hàm oan thanh minh mãi không ai nghe nên khi đứng trước ống kính nhà báo chỉ muốn khóc. Rồi bão lũ thiên tai. Chỉ trong một đêm hay chỉ trong khoảng thời gian ngắn hơn một cái chớp mắt bao nhiêu tài sản tích cóp được có khi là cả người thân yêu của mình bị cuốn phăng mất dạng. Tôi đã chụp được những tấm ảnh về họ. Nước mắt chảy đẫm khung hình...

Những trường hợp trên hẳn là chiếc Optio M50 hiện đại kia trở nên vô dụng. Vì nó không thể hiểu được người. Vì người ta đẻ ra nó là để nó có mặt ở những chỗ hân hoan trong khi đời phải có mặn ngọt chua cay thì mới là đời. Và vì con người - cụ thể là những người sẽ được chụp ảnh có thể hiểu nó nhưng không sẵn lòng chiều theo nó...

Tôi không dị ứng với công nghệ mới. Và cũng sẽ rất thích thú nếu có được chiếc Optio M50 "chỉ bắt ảnh khi tất cả những người được chụp cùng cười". Nhưng khi cầm máy lên tôi lại dặn mình rằng hãy chụp mọi thứ hiện lên trước ống kính và cũng đừng đợi khi người ta cười mới chụp...

More...

Ký ức

By phan chín

Em không cùng tôi ở lại với cơn mưa

để nỗi buồn rêu lên xanh ký ức

hoang vu bến sông cỏ lau rưng rức

ngày con sáo sang ngang

tôi đi tiễn chính mình



Em không cùng tôi đi hết những cánh đồng

để ngọn gió ơ hờ không hát nữa

thì con gái mơn mởn tươi đời lúa

đêm chưa kịp đơm bông

ngày đã vội mùa màng



Em không cùng tôi...

để dang dở con đường

bụi khuất lấp giấc mơ xanh hoa cỏ

dò dẫm lối yêu chợt lạc về lối nhớ

tôi vấp phải mình đau nhói phía trái tim

tôi vấp hoàng hôn ngã về phía không em

tôi vấp ban mai gặp rưng rưng mắt lá



Xưa con sáo sang ngang

có cuộc tình hóa đá

Em không cùng tôi đi hết những chân trời...

More...

Em về bến gió...

By phan chín

 em về bến gió một mình

sông quê phiêu lạc lục bình chưa hoa

cuối chiều mưa bỗng khóc òa

ướt hoàng hôn ướt nẻo xa ướt người...


em về bến gió không tôi

chái tranh lệch một dáng ngồi trầm tư

đèn khuya bấc lụi tù mù

duyên xa mờ ảo hao hư tình gần...

BEN GIO
em về bến gió tần ngần

con đường mơ một bàn chân đã từng

bờ sông ngấn nước rưng rưng

tiếc người dưng khóc người dưng để mà...


em về bến gió vợi xa

nhòe con mắt ngóng quê nhà chân mây

nhớ run mười ngón hao gầy

nôn nao hơi ấm bàn tay một người...


em về bến gió mồ côi

thềm xưa thừa một chỗ ngồi yêu đương

tiểu quỳnh chưa kịp khoe hương

đã thiêm thiếp giấc vô thường cuối đông...


em về bến gió mênh mông

đò xưa rã ván lòng không tay chèo

có người mắc cạn sông yêu

xoay vần hết quãng đời chiều buồn tênh...


em về bến gió một mình

có hay đời dạt cuộc tình về đâu ?!...

More...

Thơ không có... nhiệm kỳ!

By phan chín

   Nhân dịp Đại hội VHNT tỉnh lần thứ VII có người bảo tôi viết một bài tóm lược về thơ Quảng Nam trong nhiệm kỳ VI của hội. Tôi không nhận lời vì tự nhận thấy mình không đọc hết và không thật sự theo kịp mạch nhịp thơ phú quê nhà. Đặc biệt tôi cảm thấy lợn cợn khó nghĩ vì bàn chuyện thơ ca mà theo kiểu báo cáo tổng kết thì kỳ quá. Trộm nghĩ đã là thơ thì làm gì có nhiệm kỳ này nọ mà tổng kết mà kiểm điểm nói ưu khuyết điểm theo kiểu hành chính hay bỏ phiếu cho điểm như bình bầu thi đua. Thơ với tôi tuyệt đối không có... nhiệm kỳ. Hoặc nếu có thì "nhiệm kỳ" của nó chỉ là "nhiệm kỳ chữ" là chính ở khả năng và độ lùi thời gian gây nhớ mà nó tạo ra trong lòng người đọc nhất là với những người đọc khó tính...

Trên thực thể thi ca của  đất nước thi ca này đã có hàng nghìn câu thơ bài thơ tự tạo được "nhiệm kỳ" như thế và tất nhiên đấy toàn là những "nhiệm kỳ" mở kéo dài bất tận chưa biết khi nào sẽ khép và chưa biết là có khép hay không. Trong bài thơ Chân quê Nguyễn Bính có hai câu cuối hiền từ chừng mực mà buồn mà điếng ruột. "Hôm qua em đi tỉnh về. Hương đồng gió nội bay đi ít nhiều". Chỉ riêng cụm từ "bay đi ít nhiều" ấy đã có không biết bao nhiêu bài phân tích bình luận. Đó là chưa kể cảm hứng đồng quê ngậm ngùi ấy còn phả vào và gợi cảm hứng thi ca cho không ít người làm thơ sau đó và đến cả hôm nay... "Phu chữ" Lê Đạt có một "nhiệm kỳ chữ" vừa đẹp tựa pha lê vừa xù xì như đá núi. Trước khi về miền chữ vĩnh hằng ông còn kịp gửi lại đời - thơ niềm đau đáu: "Tôi khóc những chân trời không có người bay/ Lại khóc những người bay không có chân trời". Trung niên thi sĩ Bùi Giáng một nhân cách thơ tận hiến cũng có nhiều câu thơ vượt thời gian. Ông đã từ bỏ tất cả trong một cơn "Mưa buồn" lãng du đâu đó để hiển lộ một "ta" cô đơn mất mát và hạnh phúc (và có thể cũng là hình hài của "ta" nơi muôn triệu tha nhân): "Bây giờ riêng đối diện tôi/ Còn hai con mắt khóc người một con" (Mưa buồn). Đồng Đức Bốn một trong số rất ít người được đánh giá là "tay chơi lục bát siêu hạng" của thơ hiện đại viết có vẻ tưng tửng thế mà ngấm. Ngấm hoài. Ngấm day dứt. Day dứt cả ở cửa Thiền: "Đang trưa ăn mày vào chùa/ Sư ra cho một lá bùa rồi đi/ Lá bùa chẳng biết làm gì/ Ăn mày nhét túi lại đi ăn mày" (Vào chùa).

Không chỉ ở Quảng Nam mà nhiều nơi khác nữa gặp nhau anh em hay hỏi "Vào hội chưa?". Nếu bảo rồi thì ắt sẽ có hỏi thêm "Năm nào?". Hỏi thế rồi nói hết ra tức là dính tới chuyện "nhiệm kỳ". Nhưng khi bày thơ ra chơi những dấu mốc thời gian ấy lập tức bị bỏ quên. Anh mới vào hội hôm qua à? Không quan trọng. Thơ anh hay tôi đọc và nhớ từ đời nảo đời nào rồi. Anh tôi bạn và chúng ta có thể có "nhiệm kỳ" trong tổ chức hội. Nhưng thơ thì ở riêng ngoài những "nhiệm kỳ" hữu hạn... Tôi còn nhớ hội viên thơ trẻ tuổi nhất trước đây (và cả bây giờ) của Hội VHNT Quảng Nam là Nguyễn Tấn Cả. Thơ anh được khá nhiều người nhớ. Nhưng hình như nhớ nhất vẫn là những bài anh viết trước khi trở thành hội viên khi mùa đời anh còn hoang sơ: "Tôi vội uống ngày xuân ngâm trong bầu rượu nắng/ Tháng giêng ngỡ ngàng chưa kịp lên men" (Rượu nắng). Nói ra điều này tôi không có ý rằng hội đã "khuôn" Cả lại. Bởi như ý nói ở trên ai vào hội từ một nhiệm kỳ nào đó thì nhiệm kỳ ấy chỉ là của con người hành chính nơi người ấy. Thơ ở giữa mỗi người nhưng trong một "phiên bản" khác - phiên bản con người thơ... Cũng vậy những réo đòi trong thơ Phùng Tấn Đông không giống với những thổn thức mà anh mang theo hằng ngày và cũng hiếm khi bắt gặp ở thơ anh những dấu nhắc thời gian hữu hạn. "Không thể không đi không thể không bay/ Lời trong lời thơ ngoài lời từng ký hiệu ký sinh ký hiệu/ Mây trên đầu ký thác vào đâu/ Kìa nỗi phiền muộn của hoa trong bình từng phút từng giây kêu đòi thay nước" (Gởi một người viết trẻ). Thơ hay khen một tiếng vậy thôi. Không nhất thiết phải khai "hoàn cảnh ra đời" như kiểu giảng văn phổ thông.

Chỉ có "nhiệm kỳ chữ" chứ không có "nhiệm kỳ" hành chính nghĩa là thơ không bao giờ... mãn nhiệm. Thơ tự nó là một thế giới. Mỗi chữ mỗi câu mỗi bài lại là mỗi thế giới riêng. Thế giới của chính nó và một thế giới độc giả nào đó ngoài nó. Dù vậy thơ không thể và cũng không được phép thoái thác những trách nhiệm nặng nề và những sứ mệnh cao cả mà đời dành cho... Hẳn nhiên nói thế nhưng cũng đừng bao giờ hỏi thơ đã "làm hết trách nhiệm" chưa. Và cũng đừng vội định lượng cảm tính và vội vàng. Vì có không ít bài thơ phải đến mấy thế hệ sau người ta mới kịp nhìn thấy nó phát sáng giống như trong tự nhiên có nhiều thứ ánh sáng tồn tại từ hàng triệu năm trước nhưng mãi đến sau này nhờ tiến bộ khoa học người ta mới nhận ra. Thơ không nhất thiết phải hoàn tất sứ mệnh đương thời không nhất thiết phải "hoàn thành nhiệm vụ" ở tại thời điểm nó xuất hiện... Như ở Quảng Nam mình đây thôi có một người làm thơ rặt giọng Quảng là Nguyễn Đức Dũng. Trước ít người để ý. Nhưng đến lúc dư luận la ầm lên về nguy cơ đô thị hóa ngôn ngữ người ta mới giật mình về sự thiếu vắng phương ngữ trong đời sống hàng ngày và trong ngôn ngữ thi ca. Và với Đức Dũng lần này ít nhất thơ anh đã làm được một sứ mệnh quan trọng: Được ngành giáo dục Quảng Nam  chọn (rất nhiều) để minh họa cho chương trình giảng dạy văn học địa phương trong trường phổ thông. Thử đọc bốn câu này của anh trong bài Bài áo giấy cho sông: "Hôm sớm tuồng như sầm sập qua cầu/ bóng đò khuất bảy đời dương còn neo tiếng ới/ thương nhớ chóng bồ bồ chỗ đợi/ đời người vuốt mặt đời sông" (những chữ in đậm là do P.C.A nhấn)... Hay như thơ Huỳnh Minh Tâm có dấu mốc "nhiệm kỳ" nào đâu mà đau đáu những hoảng lo phai vắng về lẽ đời thường tình. Anh phác họa một sự trầm tư tiếc nuối: "Trầm tư và cô độc như cột điện cao ngất/ Đôi khi chúng ta đã quá xa những người thân yêu/ Quá xa những đám mây vàng chiều chiều bay về khu vườn mẹ/ Quá xa giọng ca đám lá mục tan rữa" (Hoa huệ và thời gian). Đỗ Thượng Thế nữa rần rật khấp khễnh nóng sốt tuồn tuột hấp háy... là vậy nhưng lại đằm dịu đủ để điền vào những khoảng trống nhiều khi mơ hồ mà lỡ một chút là có thể biến mình không còn là mình nữa. "Bốn mùa vần xoay lăng kính trái tim/ Lộng lẫy những ban mai nụ chồi nõn biếc đường nắng ngửa nghiêng phượng cháy môi yêu đường nắng chao vàng phai chiếc lá /bàng bạc khói sương bóng vạc chiều hôm/ Và tất cả!/ Tất cả giẫy run câu thơ quang phổ nỗi niềm" (Sắc màu riêng).

Đấy thơ cứ thế mà chảy ngoài thời gian hoặc nếu cùng làm cuộc đồng hành thì cũng bằng những phương tiện khác. Thơ không có "nhiệm kỳ". Thơ tự thân nó luôn biết cách và biết tự tìm cách vượt ra chính nó tự tìm và minh định "nhiệm kỳ" của riêng mình chứ không cần (không nhất thiết) phải khuôn vào một "nhiệm kỳ" hữu hạn nào. Thơ sống bằng đời sống riêng trong mối quan hệ ruột thịt hữu cơ với sự huyền nhiệm kỳ lạ của ngôn từ với những cuộc thăng hoa nhiều khi không định trước với lẽ đời ba động bên ngoài với niềm tri cảm cô đơn và đôi khi là với những ngộ nhận hạnh phúc hoặc đớn đau của mỗi chủ thể thơ...

More...